تصویر بزرگ با رویکردی که در «مجلس هشتم» و «دولت دهم» وجود داشته است، بودجه فرهنگی افزایش یافته و درصد سهم بودجه در سال 89 به 7 تا 7.5 درصد می‌رسد.

به گزارش فرهنگ نیوز، در پی تقدیم لایحه بودجه سال 89 کشور به مجلس شورای اسلامی در چهارم بهمن‌‌ماه، رئیس جمهور یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن را توجه ویژه به بخش فرهنگ دانست و معتقد است اساس حرکت ملت ایران و انقلاب اسلامی یک حرکت فرهنگی است و از نگاه اعتقادی ما اقتصاد، تولید، عمران، روابط اجتماعی، تحرکات سیاسی و اصل حکومت باید در خدمت اعتلا و ارتقاء فرهنگ و ارزش‌های اخلاقی قرار گیرد.

همچنین در این لایحه بودجه، افزایش نشاط اجتماعی، توسعه مراکز فرهنگی، سینما، مساجد، مصلی، مراکز نمایشی و حوزه‌های علمیه و کانون‌های که به صورت خاص مسئولیت فرهنگی دارند پیش‌بینی شده است.

در لایحه بودجه 368 هزار میلیارد تومانی سال 1389 کل کشور، با توجه به رویکرد فرهنگی دولت دهم، علاوه بر بودجه‌های معمول در بخش فرهنگ که در سال 88 به حدود 3500 میلیارد تومان می‌رسد، مبلغ 1500 میلیارد تومان به عنوان اعتبارات ارتقاء شاخص‌های فرهنگی کشور به این حوزه اختصاص داده شده است.
از این 1500 میلیارد تومان، 900 میلیارد تومان آن بودجه جاری و 600 میلیارد تومان مابقی، بودجه عمرانی و زیرساخت‌های فرهنگی است.

در این بودجه 1500 میلیارد تومانی که در جدول شماره 14 لایحه بودجه برای استان‌های مختلف مشخص شده، بودجه استان‌ "خراسان رضوی " 200 میلیارد تومان و بودجه استان‌های "آذربایجان شرقی "، "اصفهان "، "شیراز " و "خوزستان " هم‌ردیف با استان تهران 100 میلیارد تومان مشخص شده است.

جای سوال است که چرا بودجه "خراسان رضوی " دو برابر تهران تعیین شده و بودجه استان "تهران " با تراکم جمعیتی بسیار بالا، با استانی نظیر "آذربایجان شرقی " مقایسه شده است.

همچنین افزون بر این دو بودجه که به حوزه فرهنگ اختصاص پیدا می‌کند، در بند "9- ج " ماده واحده لایحه بودجه سال 1389 کل کشور آمده است: به منظور توسعه امور فرهنگی، ورزشی، اجتماعی و حمایتی، 3 درصد از درآمدهای عملیاتی شرکت‌های دولتی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت در سال 1389، توسط خزانه کسر و به حسابی که به همین منظور ایجاد می‌شود واریز و توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بین دستگاه‌های ذیربط توزیع خواهد شد.

از این 3 درصد، یک درصد آن مربوط به حوزه "فرهنگ "،‌ یک درصد مربوط به حوزه "ورزش " و یک درصد مربوط به حوزه "اجتماعی " است. البته توسعه امور فرهنگی‌ و ورزشی زیرمجموعه "حوزه فرهنگ " محسوب می‌شود و بخش اجتماعی و حمایتی زیرمجموعه این حوزه به حساب نمی‌آید، به عبارتی دیگر 2 درصد از این 3 درصد زیرمجموعه حوزه فرهنگ محسوب می‌شود.

بر اساس اعلام مرکز پژوهش‌های مجلس، برآورد بودجه این 3 درصد، 11000 میلیارد تومان است که با درنظر گرفتن 2 درصد توسعه امور فرهنگی و ورزشی، این مبلغ 7300 میلیارد تومان خواهد بود که در مقایسه با جمع بودجه‌های 3500 میلیارد تومانی و 1500 میلیارد تومانی، مبلغ قابل توجهی است.

سوالی که در این رابطه مطرح می‌شود این است که این بودجه به چه صورت و در کجا هزینه می‌شود!

با "ستار هدایت‌خواه " سخنگوی کمیسیون فرهنگی و "حمید رسایی " عضو این کمیسیون در خصوص نقاط قوت، ضعف و ابهامات گفت‌وگو کرده‌ایم که در زیر می‌خوانیم:

-----------------------------------------------------------------------
* افزایش بودجه فرهنگی کشور از 4.5 درصد به 7.5 درصد
-----------------------------------------------------------------------

"ستار هدایت‌خواه " سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در خصوص سهم فرهنگ از لایحه بودجه سال 89 گفت: در لایحه تقدیمی دولت به مجلس، بودجه‌ بخش فرهنگ نسبت به سال 88 افزایش خوبی پیدا کرده و تقریباً کمی کمتر از 2 برابر شده است. در سال 84 که آخرین بودجه "دولت هشتم " که به مجلس ارائه شد، سهم حوزه فرهنگ حدود 1.5 تا کمتر از 2 درصد بود. با رویکردی که در "مجلس هفتم " و "دولت نهم " و در نهایت "مجلس هشتم " و "دولت دهم " وجود داشت، این درصد به 4 تا 4.5 درصد رسید و در بودجه سال 89 به 7 تا 7.5 درصد می‌رسد.

وی افزود: بخش قابل توجهی از این بودجه در راستای تمرکززدایی به استان‌ها اختصاص داده شده که رویکرد نسبتاً خوبی است‌ همچنین 2 درصد از درآمدهای عملیاتی شرکت‌های دولتی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت بودجه‌‌ای به نهادهای فرهنگی و ورزشی اختصاص داده شده است، البته این درصد به میزان 3 درصد است که یک درصد مربوط به نهادهای فرهنگی، یک درصد مربوط به ورزش و یک درصد به نهادهای حمایتی و اجتماعی اختصاص می‌یابد که نهادهای اجتماعی و حمایتی به حوزه فرهنگ مربوط نمی‌شود.

هدایت‌خواه با بیان این که تربیت‌بدنی و حوزه ورزش جزو نهاد فرهنگی محسوب می‌شود، اضافه کرد: به دلیل این که ورزش اهداف فرهنگی را دنبال می‌کند، آن را زیرمجموعه حوزه فرهنگ قرار داده‌ایم. ورزش جلوی خیلی از انحرافات فرهنگی را می‌گیرد و به پر کردن اوقات فراغت جوانان کمک می‌کند، به همین دلیل معمولاً بودجه سازمان تربیت‌بدنی در کمیسیون فرهنگی هم بررسی می‌شود.

وی ادامه داد: مجموعه چیزی که به عنوان فرهنگ از گذشته در کمیسیون فرهنگی نام برده می‌شد شامل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما، سازمان اوقات و امور خیریه، سازمان حج و زیارت، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مجمع تقریب مذاهب اسلامی، مجمع جهانی اهل بیت، حوزه‌های علمیه، سازمان تبلیغات و دفتر تبلیغات حوزه هنری، تشکل‌های غیردولتی فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی و سازمان تربیت‌بدنی است. در گزارش‌ها از این سازمان‌ها به عنوان حوزه فرهنگ یاد می‌شود.

----------------------------------------------------------------------------
* بودجه فرهنگی استان‌ها از 2 تا 80 درصد افزایش داشته است
----------------------------------------------------------------------------

سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه بیان داشت: بودجه فرهنگی در استان‌ها علاوه بر 2 درصد درآمد عملیاتی شرکت‌ها و بانک‌ها و مؤسسات، خود نهادهای فرهنگی هم از 2 درصد تا گاهی 80 درصد افزایش بودجه داشتند. البته ما در کمیسیون فرهنگی اصلاحاتی انجام دادیم که افزایش‌ها متعادل‌تر شود.

هدایت‌خواه در ادامه اظهار داشت: از بودجه 1500 میلیارد تومانی که برای ارتقای شاخص‌های فرهنگی استان‌ها در نظر گرفته شده، 900 میلیارد تومان آن بودجه جاری است و 600 میلیارد تومان آن بودجه عمرانی است.

---------------------------------------------------------------------------------------------
* تأمین زیرساخت‌های بخش زیارتی دلیل بالا بودن بودجه "خراسان رضوی " است
---------------------------------------------------------------------------------------------

وی در خصوص عدم توازن در اختصاص بودجه اعتبارات ارتقاء شاخص‌های فرهنگی کشور در بین استان‌ها و اختصاص بودجه‌ 200 میلیارد تومانی به استان خراسان رضوی و اختصاص بودجه 100 میلیارد تومانی به استان‌های تهران، آذربایجان شرقی، اصفهان، شیراز و خوزستان، گفت: به خراسان رضوی به این دلیل که نیاز به تأمین زیرساخت‌های بخش زیارتی دارد، بودجه‌ای معادل دو برابر بودجه تهران، آذربایجان شرقی، خوزستان، فارس و اصفهان اختصاص داده شده است. سالانه قریب به 20 میلیون زائر از داخل و خارج کشور به مشهد مقدس مسافرت می‌کنند. دولت با توجه به این مطلب نگاه ویژه‌ای به این شهر داشته است. آستان قدس هم به دلیل نذرها و نذورات نمی‌تواند هرجایی هزینه کند.

وی تصریح کرد: استان تهران هم به این دلیل که وزارتخانه و بسیاری از دستگاه‌های ملی در آن واقع است و بسیاری از هزینه‌های فرهنگی آن‌ها در خود تهران هزینه می‌شود، بودجه‌ای معادل استان‌های پرجمعیت به آن اختصاص داده شده است. به عنوان مثال جشنواره فیلم فجر -که از اعتبارات ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استفاده می‌کند-، نمایشگاه بین‌المللی قرآن و نمایشگاه کتاب در تهران انجام می‌شود و ما این‌ها را در بودجه استانی تهران محاسبه نمی‌کنیم. افزون بر این درآمدهای شهرداری تهران، درآمدهای وسیعی است و نزدیک به 4 هزار میلیارد تومان بودجه عمرانی دارد که اگر 4 درصد آن صرف فعالیت‌های فرهنگ شود، مبلغ کلانی خواهد شد. بنابراین تهران به اندازه استان‌های دیگر از این بودجه بهر‌ه‌مند شده است.

---------------------------------------------------------------------------------------------
* نظارت 3 نماینده بر نحوه توزیع بودجه 3 درصد از درآمد‌های عملیاتی شرکت‌‌ها
---------------------------------------------------------------------------------------------

"هدایت‌خواه " در خصوص چگونگی واگذاری 2 درصد از درآمد عملیات شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت گفت: در لایحه دولت پیش‌بینی شده که این بودجه به خزانه می‌رود و توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بین دستگاه‌های ذیربط توزیع می‌شود ولی ما برای اینکه این کار نظارت‌پذیرتر و دقیق‌تر باشد، در کمیسیون فرهنگی پیش‌بینی کردیم 3 نفر از نمایندگان مجلس از کمیسیون‌های فرهنگی، اجتماعی و برنامه و بودجه و محاسبات بر توزیع این اعتبارات اجتماعی و برنامه و بودجه و محاسبات بر توزیع این اعتبارات نظارت داشته باشند. امیدواریم این بودجه درست توزیع شود و دغدغه افراد در این زمینه برطرف شود.

---------------------------------------------------------------------------------------------
* حداقل وضعیت مطلوب بودجه فرهنگی کشور 10 درصد است
---------------------------------------------------------------------------------------------

"ستار هدایت‌خواه " درخصوص میزان بودجه مطلوب در حوزه فرهنگ، افزود: حداقل وضعیت مطلوب بودجه حوزه فرهنگ را 10درصد از کل بودجه کشور می‌دانیم. در یک سال، دو سال قبل وقتی که مقام معظم رهبری مبنی بر رفع مظلومیت در حوزه فرهنگ سخن گفتند، کمیسیون فرهنگی برای رئیس جمهور نامه‌ای نوشت و درخواست کرد حداقل 10 درصد از بودجه عمومی کشور را به خود اختصاص دهد؛ البته حرکتی که دولت امسال انجام داد، ما را امیدوار کرد تا ظرف یکی دو سال آینده به این سهم 10 درصدی دست پیدا کنیم.

وی نظر اعضای کمیسیون فرهنگی درباره بودجه اختصاص داده شده به حوزه فرهنگ در لایحه بودجه سال 89 را مساعد دانست و در پایان اظهار داشت: امیدواریم نمایندگان کمیسیون تلفیق و نمایندگان سایر کمیسیون‌ها نسبت به حوزه فرهنگ حساسیت داشته باشند و کمک کنند که این بودجه تصویب شود.

-------------------------------------------------------------------------------------------
* نگرانی نمایندگان از در اختیار گرفتن بودجه 3 درصد توسط "رحیم‌مشایی "
-------------------------------------------------------------------------------------------

"حمید رسایی " عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس گفت: حسن بودجه سال آینده این است که حوزه فرهنگ یک رشد قابل توجه داشته است و دولت با اختصاص 3 درصد به حوزه فرهنگ که از درآمد عملیاتی شرکت‌های دولتی و غیر دولتی به دست می‌آید یک رشد خوب به بودجه فرهنگی داده اما متأسفانه این حسن همراه با ابهام است. در حقیقت در نحوه استفاده از این بودجه ابهام وجود دارد و حتی ممکن است برخی از نمایندگان به دلیل اینکه برداشت‌شان این است که این بخش از بودجه در اختیار آقای "رحیم مشائی " رئیس کمیسیون فرهنگی دولت قرار می‌گیرد، یک مقدار با نگاه منفی به این بخش از امتیاز بودجه فرهنگی نگاه کنند.

وی در ادامه افزود: در بودجه مشخص شده که استفاده از این بودجه در اختیار معاونت راهبردی ریاست جمهوری است ولی تلقی که الان در نمایندگان ایجاد شده این است که این بودجه در اختیار آقای "رحیم مشایی " قرار می‌گیرد و چون اختلاف سلیقه‌هایی در نگاه فرهنگی وجود دارد، احتمالا با یک مقاومتی از طرف مجلس مواجه می‌شود.

این امر یا منجر به تقسیم این بودجه بین دستگاه‌ها می‌شود و یا این که منجر به تغییر آن می‌شود. به عقیده من دولت باید این امر را بیشتر تبیین می‌کرد که این اتفاق نیفتاد و البته در کمیسیون تلفیق امکان تبیین بیشتر این موضوع وجود دارد.

---------------------------------------------------------------------------------------------
* تهران از جهات مختلف دچار کم‌توجهی می‌‌شود
---------------------------------------------------------------------------------------------

رسایی در خصوص اختصاص بودجه‌ای معادل نصف بودجه خراسان رضوی در جدول اعتبارات ارتقاء شاخص‌های فرهنگی گفت: متأسفانه تهران از جهات مختلف در این مواقع دچار کم‌توجهی می‌شود. به دلیل اینکه شهر بزرگ است معمولا ادارات کل استانی از آن قوت مانور کافی برخوردار نیستند و وزارتخانه‌ها مستقیما با حوزه تهران ارتباط برقرار می‌کنند،‌ گاها دیده می‌شود که حق تهران ضایع می‌شود.

--------------------------------------------------------
* اعتبارات ارتقاء شاخص‌های فرهنگی
--------------------------------------------------------

به گزارش فارس، در جدول شماره 14 لایحه بودجه، اعتبارات ارتقاء شاخص‌های فرهنگی به ترتیب به صورت (استان: کل اعتبار، ‌هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای) و بر اساس مبلغ میلیون ریال آمده است که در زیر می‌خوانیم:

* مرکزی: 280.000، 168.000، 112.000
* گیلان: 500.000، 300.000، 200.000
* مازندران: 600.000، 360.000،‌ 240.000
* آذربایجان شرقی: 1.000.000، 600.000‌، 400.000
* آذربایجان غربی: 600.000، 360.000، 240.000
* کرمانشاه: 370.000، 222.000، 148.000
* خوزستان: 1.000.000، 600.000، 400.000
* فارس: 1.000.000، 600.000، 400.000
* کرمان: 560.000، 336.000، 224.000
* خراسان رضوی: 2.000.000، 1.200.000، 800.000
* اصفهان: 1.000.000، 600.000، 400.000
* هرمزگان: 280.000، 168.000، 112.000
* سیستان و بلوچستان: 500.000، 300.000، 200.000
* کردستان: 280.000، 168.000، 112.000
* همدان: 370.000، 222.000، 148.000
* لرستان: 370.000، 222.000، 148.000
* ایلام: 200.000، 120.000، 80.000
* زنجان: 200.000، 120.000، 80.000
* چهارمحال و بختیاری: 200.000، 120.000، 80.000
* کهگیلویه و بویراحمد: 200.000، 120.000، 80.000
* سمنان: 200.000، 120.000، 80.000
* یزد: 200.000، 120.000، 80.000
* بوشهر: 200.000، 120.000، 80.000
* تهران: 1.000.000، 600.000، 400.000
* اردبیل: 230.000، 138.000، 92.000
* قم: 700.000، 420.000، 280.000
* قزوین: 230.000، 138.000، 92.000
* گلستان: 330.000، 198.000، 132.000
* خراسان شمالی: 200.000، 120.000، 80.000
* خراسان جنوبی: 200.000، 120.000، 80.000
*جمع: 15.000.000، 9.000.000، 6.000.000

نکته: جابه‌جایی بین اعتبارات این جدول بر اساس عوامل مختلف از جمله عملکرد، توان جذب، وضعیت شاخص‌ها و ضرورت‌های پیش بینی‌ نشده توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور اقدام خواهد شد.