طرح صالحین از نگاه مسئول طرح در کشور
بقاي هر نهاد، سازمان و تشكيلاتي
در گرو به روز بودن آن است. بسيج نيز از اين قاعده مستثني نبوده و نيست. طرح
تحول و تعالي كه چند سالي است در سپاه پاسداران در حال انجام است، در همين
راستا طراحي و اجرا مي گردد كه با توجه به اهميت بسيج به عنوان بدنه مردمي سپاه اين
طرح به ويژه در حوزه ايجاد قدرت نرم توجه ويژه اي به بسيج دارد.
در همين راستا طرح هاي زيادي به صورت ميداني
بررسي شد و با استفاده از تجربيات نيروهاي موفق در بسيج چند
طرح به صورت كاربردي آماده ارائه به پايگاه هاي بسيج گرديد و با تشكيل
معاونت تربيت و آموزش بسيجيان در نيروي مقاومت، متولي اين طرح ها مشخص شد.
يكي از مهمترين اين طرح ها طرح صالحين است كه امسال
گسترده ترين حوزه فعاليت نيروي مقاومت را تا سطح پايگاه ها شامل
مي شود. لذا با توجه به اهميت بحث، گفت وگويي با حجت الاسلام سعيد دسمي، معاون
تربيت و آموزش نيروي مقاومت انجام داديم. البته حوزه فعاليت اين معاونت فراتر از
اجراي اين طرح ها است كه در فرصت ديگري به آنها خواهيم پرداخت.
¤ قبل از پرداختن به موضوع بحث لطفاً
سوابق فعاليت هاي فرهنگي خود را بيان كنيد.
با عرض سلام خدمت شما و همكاران محترمتان، به طور اجمال
عرض كنم بنده
امام جماعت مسجد حضرت موسي بن جعفر (ع) در استان خوزستان
بودم، مسئول حوزه علميه امام خميني (ره)، مشاور فرهنگي فرمانده
نيروي مقاومت، مسئول طرح اسوه، مسئول معاونت امر به معروف و نهي
از منكر و در حال حاضر مسئول معاونت تربيت و آموزش نيروي مقاومت هستم كه
همواره با محور قرار دادن فعاليت هاي فرهنگي در بخش هاي مختلف مشغول بوده ام. حتي
در معاونت امر به معروف و نهي از منكر كه آنجا نيز با محوريت كار فرهنگي وارد
شديم و جنبه هاي انتظامي آن را در مرحله دوم قرار داديم. البته در صفي ترين رده هاي
بسيج يعني پايگاه ها هم هنوز مشغول فعاليت هستم.
¤ يكي از مهمترين طرح هايي كه در سطح پايگاه هاي
مقاومت در حال اجرا است، طرح صالحين است. در خصوص اين طرح و
ويژگي هاي آن و نيز علت طراحي و اجراي آن توضيح دهيد.
همان طور كه فرموديد طرحي را در معاونت تربيت و
آموزش در حال اجرا داريم كه طرح صالحين نام گرفته است. در واقع با بررسي
هاي ميداني صورت گرفته و با توجه به تجربيات پايگاه هاي موفق در همان زماني كه طرح
اسوه اجرا مي شد، توجه فرماندهان سپاه و نيروي مقاومت به اين بود كه وضعيت فعاليت
هاي فرهنگي و اعتقادي را در پايگاه ها بهبود ببخشند كه با بررسي هاي انجام گرفته به
مدلي رسيديم كه در چندين پايگاه نمونه به كارگيري شده بود. البته با شيوه هاي
مختلف كه با كار كارشناسي در مجموع به طرح صالحين رسيديم.اين طرح در واقع تشكيل حلقه هاي
تربيتي در پايگاه ها است، حلقه هاي گروهي 15 الي 20 نفره. البته اين را هم اضافه
كنم كه مقام معظم رهبري نيز در جاهاي مختلف به چنين روشي اشاره داشتند و تأكيد بر
اينكه كساني كه در بسيج توانايي دارند ساير بسيجيان را گرد خود جمع كنند و نقش مربي
را داشته باشند و مانند شمع و پروانه باشند. يا اشاره ايشان به گروه ها و حلقه هاي
15 تا 20 نفره در جايي ديگر و مثلاً اينكه يك بسيجي بايد براي رسيدن به اهداف
بزرگ بسيج، خود يك محور باشد و ديگران را هدايت كند. در اين طرح يك نفر به عنوان
مربي و با روش چهره به چهره در جلسات يكي دو ساعته كه در هفته دو بار تشكيل مي گردد
با اعضاي گروه در ارتباط است. اين طرح بنا را بر اقناع گذاشته چرا كه اگر كسي
اقناع گردد در واقع آن مسئله در وجود او حكاكي مي شود. در واقع بايد از كارهاي سطحي به
سوي آموزش هاي عمقي حركت كنيم. با محوريت يك سر گروه در زمينه هاي گوناگون اخلاقي،
اعتقادي و معرفتي، با هدف مشخص در اين گروه ها بحث خواهد شد. اين طرح ابتدا از
پايگاههاي مساجد شروع شده است كه ما در خرداد ماه 87 دستورالعمل آن را ابلاغ كرديم و
بنا بر اين شد كه در هر حوزه يك پايگاه نمونه در نيمه دوم سال اين كار را آغاز كند
كه حدود 5 هزار پايگاه در اين مرحله از طرح شركت كردند. اما با توجه به بررسي
هاي صورت گرفته مشخص شد كه طرح با نقايصي در ساختار روبه رو است. لذا با دستور
سردار فرمانده محترم كل سپاه و فرمانده نيرو، حاج آقاي طائب اين مسئله بررسي شد و در
دي ماه 87 طرح به طور كامل ابلاغ شد كه اين بار در نيرو يك نفر مسئول طرح گرديد و
دبيرخانه در اين معاونت تشكيل شد. براي هر سپاه استاني هم يك نفر به عنوان مشاور
فرمانده سپاه استان و مسئول طرح مشخص شد.در ناحيه و حوزه و پايگاه هم همين طور يك
نفر مسئول اجراي طرح شد كه در جلسات توجيهي موارد مورد نياز به آنها اعلام شد.
در پايگاه ها مسئول طرح صالحين يا فرمانده پايگاه يا امام
جماعت و يا فرد بسيجي با توانايي هاي بالاي علمي و
مهارتي است. در ادامه كار تمامي فرماندهان رده هاي مقاومت اعم از
فرماندهان سپاه هاي استاني، فرماندهان نواحي، فرماندهان حوزه ها و پايگاه
ها در جلسات آموزشي طرح شركت كردند و نسبت به اجراي آن توجيه شده اند.
¤ در رابطه با شيوه گروه بندي و نحوه تقسيم بسيجيان در اين گروه ها بفرماييد.
به نكته مهمي اشاره كرديد همانطور كه عرض كردم
گروه بندي ها در قالب سن و سال است يعني گروه ها گروه همسالان
هستند كه اين يكي از برجستگي هاي اين طرح است، يعني رعايت تناسب سني. تاكنون
كارهاي فرهنگي در اكثر پايگاه ها و رده ها براي سنين مختلف و به صورت يكسان
اجرا مي شد اما در اين طرح اعضاي هر گروه متناسب با سنين، كودك، نوجوان، جوان و
ميانسال گروه بندي مي شوند كه اين امر كمك شاياني به بهبود كيفيت و تخصصي شدن فعاليت
ها معطوف به سنين مختلف مي كند.
¤ شيوه اجراي طرح در پايگاه ها چگونه است؟
همانطور كه عرض كردم بناي ما در اين طرح به اقناع
است. در هر پايگاه به نسبت تعداد نيروها گروه هاي صالحين
تشكيل مي شوند كه تحت نظارت مسئول طرح در پايگاه و فرمانده پايگاه مي باشند
و هر گروه هر هفته اي دوبار جلسات دو ساعته يا كمتر برگزار مي كنند و در يك حلقه
مي نشينند و در مورد مسائل مختلف اعتقادي، اخلاقي، معرفتي و... به بحث دوطرفه
البته با مديريت مسئول و مربي گروه مي پردازند كه لازمه آن آموزش مربيان قوي و نيز
اجراي برنامه مطالعاتي براي اعضاي گروه است كه بنا به منويات مقام معظم رهبري محتواي
آموزشي كار را كتب شهيد مطهري قرار مي دهند. البته اين اصلي ترين منبع است. علاوه
بر اين حلقه هاي تربيتي كه به مباحثه مي پردازند، مربيان مي بايست در حد معقول با
اعضاي گروه خود ارتباط دوستانه برقرار كنند و به تفريح و اردو و برنامه هاي
اوقات فراغت بپردازند تا روابط وراي بحث شاگرد و استادي باشد و رابطه آنها در كنار بحث
مربي و متربي رابطه دوستانه باشد.
در جلسات به صورت دوطرفه تمامي سوالاتي كه در ذهن
اعضا است پاسخ داده مي شود كه در واقع مهمترين ركن اين طرح همان ارتباط
دو طرفه بين اعضا و مربي است.
از جمله كاركردهاي اساسي اين طرح كاركردهاي فردي،
جمعي و سازماني است كه مي تواند در نوع خود در بسيج كم نظير باشد. از
ويژگي ديگر اين طرح اين است كه اين طرح تنها ويژه افراد بسيجي نيست بلكه تمام افراد مي
توانند با مراجعه به پايگاه هاي مجري طرح در آن شركت كنند كه اين خود يك راه
بسيار عالي و زيبا براي جذب افراد علاقه مند است كه بعداً در سازمان بسيج جذب شوند. با
اجراي اين طرح درصدد هستيم كه براي بسيجيان انگيزه و دليل ايجاد كنيم. يعني
حضور بسيجي در پايگاه را حضوري همراه با ايجاد معرفت و آگاهي براي او بنماييم.
فوايدي كه اين طرح دارد نظارت و كنترل فردي نيروها، ايجاد
ميدان رقابت، كشف استعدادها، همفكري و همدلي، پاسخ به
شبهات در اسرع وقت و ايجاد انگيزه در نيروها است و با توجه به
اينكه همه هدايت گروه متوجه مسئول گروه و مربي گروه است، لازم است در گزينش
اين افراد دقت لازم صورت گيرد كه اين افراد علاوه بر توانايي اداره كار، داشتن مهارت
علمي، صلاحيت هاي لازم ديگر، متخلق به اخلاق حسنه بوده و ضمن صبوري و تحمل در
برابر ناملايمات، متواضع و اهل مشورت باشند. اگر هم بخواهم در يك جمله هدف از اين
همه برنامه كه عرض كردم را بگويم خواهم گفت: تشكيل گروه هاي متناسب سني و هم سطح با
هدايت مربي و سرگروه براي پيشبرد اهداف ارزشمند و متعالي بسيج و تقويت روحيه معنوي در
ميان بسيجيان از اهداف اجراي طرح صالحين در پايگاه هاي بسيج است.
¤ شما در ابتداي بحث در رابطه با بررسي هاي ميداني سخن گفتيد و اشاره كرديد كه طرح صالحين از صفر شروع نشده
بلكه جمع بندي تجربه پايگاه هاي موفق بسيج است، در اين
رابطه توضيح دهيد؟
از آنجا كه بنده با بدنه بسيج تا سطح پايگاه ها ارتباط
مستقيم دارم و
در سطح پايگاه ها فعاليت داشته ام با عمده پايگاه هاي
موفق هم در طرح اسوه ارتباط داشتم، در بررسي هاي ميداني اين امر كمك
بسزايي كرد. در واقع ما در بررسي هاي مان مواجه شديم با يك
مدل فعاليت در قالب هاي مختلف. يعني اكثر اين پايگاه ها با گروه بندي
نفرات توانسته بودند به موفقيت نسبي برسند. نمونه هايي هم وجود دارد در خوزستان
و در همين تهران. همين مسئله نيز كمك شاياني را به ما كرد چرا كه اگر بدون اين
مسائل مي گفتيم كه در طرح صالحين نيروها را هفته اي دو بار جمع مي كنيم در جلسات،
برخي ها تعجب مي كردند چون نمونه هاي ناموفق هم زياد وجود دارد و آنها را عمدتاً
ديده بودند اما وقتي مثال عيني نمونه موفق طرح صالحين را عيناً در خوزستان يا جاهاي
ديگر كه 10 سالي است اين فعاليت را دارند ديدند باورشان شد و اين به يك باور
تبديل شد كه مي شود اين طرح را به نحو احسن انجام داد. البته در خيلي از جاها در بسيج
اين مسئله وجود دارد كه دستورالعمل ابلاغ مي شود و گزارش عددي از طرف پايگاه
ها بدون پايه ارائه مي شود و كار ختم مي شود به يك ابلاغ دستورالعمل و ارائه گزارش
عددي كه گاه هم دستورالعمل پر مشكل و غيراجرايي است و گاه هم پايگاه ها گزارشات
غيرواقعي مي دهند چون امكان اجراي دستورالعمل غيركارشناسي را ندارند. ما در طرح
صالحين اين امر را مورد توجه قرار داديم. هم در دستورالعمل نويسي كار كارشناسي و دقيق
كرديم كه قابل اجرا و ساده باشد و انعطاف پذير و هم در نحوه گرفتن گزارش اين مسئله را
مدنظر قرار داديم كه كيفيت كار را ببينيم.
¤ شما اشاره به دستورالعمل كرديد، سوال اين است كه
دستورالعملي كه براي اين طرح ابلاغ نموده ايد تا چه حد
اجرايي است و تا چه حد انعطاف پذير؟
در بالا اشاره كردم به خاطر بررسي هاي زياد
ميداني و آشنايي با پايگاه ها و مسائل آن سعي شده دستورالعمل تا حد امكان پايگاهي
و اجرايي باشد و نه ستادي كه تاكنون اين امر در اجراي آزمايشي طرح به ما اثبات
شده اما در مورد انعطاف پذيري بايد بگويم در قالب و چهارچوب طرح هر گونه انعطافي
قابل اجرا است. مثلاً لزومي ندارد كه حتماً گروه هاي 15 تا 20 تشكيل داد. با توجه
به توان مربي و تعداد نيروهاي موجود ممكن است گروه 10 نفري يا 30 نفري هم تشكيل
شود و يا اينكه لزومي ندارد كه فقط كتب شهيد مطهري در اين جلسات كار شود يا صرفاً
محتوايي كه گفته شده مي توان در كنار آن از مجموعه هاي ديگر و كتب و محتواهاي ديگر هم
استفاده برد. يعني ما محدوديت هاي كار را براي مسئولان طرح و سرگروه ها در پايگاه
ها به حداقل رسانديم تا قدرت تصميم گيري بومي براي طرح در هر پايگاه بالا رود. ولي
چهارچوب ها را بايد حفظ كرد و از آن خارج نشد.
¤ به عنوان آخرين سوال بفرماييد اين طرح در حال
حاضر در چه مرحله اي قرار دارد؟
در حال حاضر هدفگذاري ما براي 60 درصد پايگاه هاي
حوزه ها است كه انتظار داريم در آينده نزديك محقق شود چرا كه در برخي
پايگاه ها تا فراهم كردن زيرساخت هاي لازم، طول خواهد كشيد. اما در مورد مابقي پايگاه
ها لازم است با توجه به اينكه زيرساخت ها لازم و امكان اجراي طرح را ندارند در اين
زمينه با آنها مساعدت شده و پايگاه ها نيز در اين امر تلاش لازم را داشته باشند كه
البته بنده اميد دارم كه با تلاش عزيزان بسيجي در آينده اين طرح با درصد بالايي
اجرايي شود. ما كار را در سپاه هاي استاني، نواحي و حوزه ها تكميل كرده ايم و لازم
است حلقه آخر يعني پايگاه ها را هم كامل كنيم تا به مرحله تشكيل گروه هاي سني و
حلقه هاي تربيتي برسيم.